Back
सूर्यवैदिकमन्त्रन्यासादिप्रयोग

सूर्यवैदिकमन्त्रन्यासादिप्रयोग

मंत्रः – ॐ आकृष्णेन रजसाव्वर्त्तमानो निवेशयन्नमृतम्मर्त्यञ्च । हिरण्ययेन सवितारथेनादेवो यातिभुवनानिपश्यन् ॥१ ॥ इति सूर्यमन्त्रः ।

विनियोगः- आकृष्णेनेत्यस्य हिरण्यस्तूप ऋषिः । अनुष्टुप् छंदः।सविता देवता।रजसेति बीजम्।वर्तमान इति शक्तिः । सूर्यप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः ॥

ऋष्यादि न्यासः- ॐ हिरण्यस्तूपऋषये नमः , शिरसि ॥१ ॥ ॐ त्रिष्टुप् छन्दसे नमः , मुखे ॥२ ॥ ॐ सवितृदेवतायै नमः , हृदये ॥३ ॥ ॐ रजसा बीजाय नमः , गुह्ये ॥४ ॥ ॐ वर्त्तमानशक्तये नमः , पादयोः ॥५ ॥ इति ऋष्यादि न्यासः ।

करन्यासः- ॐ आकृष्णेनेत्यंगुष्ठाभ्यां नमः॥१॥ॐ रजसेति तर्जनीभ्यां नमः ॥२ ॥ ॐ वर्तमान इति मध्यमाभ्यां नमः॥३॥ॐ निवेशयन्नमृतम्मर्त्य चेत्यनामिकाभ्यां नमः ॥४ ॥ ॐ हिरण्ययेन सविता रथेनेति कनिष्ठिकाभ्यां नमः॥५॥ॐ आदेवो भुवनानि पश्यन्निति करतलकर पृष्ठाभ्यां नमः ॥६ ॥ इति करन्यासः ।

हृदयादिन्यासः- ॐ आकृष्णेनेति हृदयाय नमः॥१॥ॐ रजसेति शिरसे स्वाहा ॥२ ॥ ॐ वर्तमान इति शिखायै वषट् ॥३ ॥ ॐ निवेशयन्नमृतम्मर्त्य चेति कवचाय हुं ॥ ॐ हिरण्ययेन सविता रथेनेति नेत्रत्रयाय वौषट् ॥ ॐ आदेवोयाति भुवनानि पश्यन्नित्यस्त्राय फट् ।।

मन्त्रन्यासः- ॐ आकृष्णेनेति शिरसि॥१॥ॐ रजसेति ललाटे ॥२ ॥ ॐ वर्तमान इति मुखे ॥३ ॥ ॐ निवेशयन्निति हृदये ॥४ ॥ ॐ अमृतं चैति नाभौ ॥५॥ॐ मर्यंचेति कट्याम् ॥६ ॥ ॐ हिरण्ययेनेत्यूर्वोः ॥७ ॥ ॐ सवितेति जानुनोः ॥८ ॥ ॐ रथेनेति जंघयोः॥९ ॥ ॐ आदे वो याति गुल्फयोः॥१०॥ॐ भुवनानीति पादयोः॥११॥ॐपश्यन्निति सर्वाङ्गेषु न्यसेत् ॥१२ ॥ इति मन्त्रन्यासः ॥ एवं न्यासं कृत्वा ध्यायेत् ॥

अथ ध्यानम् ॐ पद्मासनः पद्मकरो द्विबाहुः पद्मद्युतिः सप्ततुरंगवाहः । दिवाकरो लोकगुरुः किरीटी मयि प्रसादं विदधातु देवः ॥१ ॥

एवं ध्यात्वा मानसोपचारैः संपूज्य जपं कुर्यात् ।

अस्य जपसंख्या सप्त सहस्त्राणि । जपान्ते अर्कसमित्तिल पायस घृतैर्दशांश होमः तद्दशांशेन तर्पणं तद्दशांशेन मार्जनं तद्दशांशेन ब्राह्मणभोजनं च कार्यम् । अन्यत्सर्व पूर्ववत् । ॥१ ॥

अथ सूर्यदान द्रव्याणि – माणिक्य गोधूम सवत्स धेनुः कोसुंभवासो गुडहेमताम्रम् । आरक्तकं चन्दनमंबुजं च वदंति दानं रविनन्दनाय ।

वेदों में सूर्य को ‘ गभस्ति ‘ तथा ‘ सविता ‘ कहा है । सूर्य समस्त संसार का सृजन करता है , ज्योतिष सिद्धांत में इसे आत्मा माना गया है ।

किसी की जन्म कुण्डली में सूर्य – शनि या सूर्य – राहु साथ हो या आमने – सामने हो तो व्यक्ति जीवन में दु : खी रहता है । सूर्य से चौथे , आठवें , बाहरवें शनि या राहु केतु होवे तो भी व्यक्ति को सामाजिक , आर्थिक कठिनाइयों का सामना करना पड़ता है । नेत्र पीड़ा , चर्मरोग कुष्ठरोग अकस्मात् धोखा , घात योग भी व्यक्ति को प्राप्त होते हैं । अत : व्यक्ति को सूर्योपासना करनी चाहियें ।