Back
चाक्षुषीविद्या साधना

चाक्षुषीविद्या साधना

प्राचीन ग्रंथों में नेत्ररोगहारी चाक्षुषी विद्या के कई पाठ मिलते है उनमें दो प्रयोग अधिक प्रचलित है । उन्हीं का वर्णन यहाँ किया जा रहा है । रविवार को पुष्य या हस्त नक्षत्र अथवा शुभ चन्द्रबल देखकर रविवार को प्रारंभ करें । प्रातः काल उदित होते सूर्य की ओर मुँह करके बैठे । सूर्य का ध्यान करके मंत्र जप व स्तुति पाठ करें । बारह रविवार अवश्य करें ।

( १ )

विनियोगः- ॐ अस्य श्री चाक्षुषी विद्याया अहिबुध्न्य ऋषिः , गायत्री छन्दः , सविता देवता , चक्षुरोग निवृत्तये पाठे विनियोगः ।

ऋष्यादिन्यासः- अहिबुध्न्य ऋषये नमः शिरसि । गायत्री छन्दसे नमः मुखे । सविता देवतायै नमः हृदि । विनियोगाय नमः सर्वाङ्गे ।

ध्यानम् : भास्वद्रत्नाढ्य मौलिः स्फुरदधार रुचा रंजित चारुकेशो भास्वान् यो दिव्य तेजाः करकमलयुतः स्वर्णवर्णः प्रभामि । विश्वाकाशावकाशो ग्रहगण सहितो भाति यश्चोदयाद्रौ सर्वानन्दप्रदाता हरि हर नमितः पातु मां विश्वचक्षुः ॥

ॐ चक्षुः चक्षुः चक्षुः तेजः स्थिरोभव । मां पाहि पाहि त्वरितं चक्षुरोगान् शमय शमय । मम जातरूपं तेजो दर्शय दर्शय । यथाऽन्धो न स्यामिति कल्पय कल्पय कल्याणं कुरु कुरु । यानि यानि चास्मात् पूर्व जन्मोपार्जितानि चक्षुः प्रतिरोधक दुष्कृतानि तानि सर्वाणि निर्मूलय निर्मूलय । ॐ चक्षुस्तेजोदार्त्रे दिव्याय भास्कराय । ॐ नमः करुणा कराय अमृताय ॐ नमः सूर्याय । ॐ नमो भगवते श्रीसूर्यायाक्षि तेजसे नमः ।

खेचराय नमः । महते नमः । रजसे नमः । तमसे नमः।असतो मा सद्गमय । तमसो मा ज्योतिर्गमय । मृत्योर्मा अमृतं गमय । उष्णो भगवान् शुचिरूपः । हंसो भगवान् शुचिप्रतिरूपः । ॐ विश्वरूपं घृणिनं जातवेदसं हिरण्मयं ज्योतिरूपं तपन्तम् । सहस्ररश्मि शतधा वर्तमानः पुरः प्रजानामुदयत्येष सूर्यः ॥

ॐ नमो भगवते श्री सूर्यायादित्यायाऽक्षितेजसेऽहो वाहिनी वाहिनी स्वाहा । ॐ वय सुपर्णा उपसेदरिन्द्रं प्रियमेधा ऋषयो ना धभानाः । अप ध्वान्तमुर्णहि पूर्धि चक्षुर्मु भूग्ध्यस्मान्निधयेव बद्धान् ॥

ॐ पक्षिराजाय विद्महे सुवर्णपक्षाय धीमहि तन्नो गरुडः प्रचोदयात् । ॐ पुण्डरीकाक्षाय नमः । ॐ पुष्करेक्षणाय नमः । ॐ कमलेक्षणाय नमः । ॐ विश्वरूपाय नमः । ॐ श्रीमहाविष्णवे नमः । ॐ श्रीसूर्यनारायणाय नमः । ॐ शांतिः शांतिः शांतिः ।

फलश्रुति : – एवं चाक्षुष्मती विद्यया स्तुतः श्रीसूर्यनारायण : सुप्रीतोऽब्रवीत चाक्षुष्मती विद्यां ब्राह्मणो यो नित्यमधीते न तस्याक्षिरोगो भवति , न तस्यकुलेऽन्धो भवति । अष्टौ ब्राह्मणान् ग्राहयित्वाऽथ विद्या सिद्धिर्भवति । य एवं वेद स महान् भवति ।

( २ )

ॐ सूर्यायाक्षितेजसे नमः खेचराय नमः ।असतो मा सद्गमय । तमसो मा ज्योतिर्गमय । मृत्योर्माऽमृतं गमय । उष्णो भगवान शुचिरूपः । हंसो भगवान शुचिर प्रतिरूपः । वय सुपणो उपसे दरिद्रं प्रिय मेधा ऋषयो नाधमानाः । अवध्वान्तमूणुहि पूर्धि चक्षुर्मुमुग्ध्यस्मान्निधयेव बद्धान् । पुण्डरीकाक्षाय नमः । पुष्करेक्षणाय नमः । अमलेक्षणाय नमः । कमलेक्षणाय नमः । विश्वरूपाय नमः । श्रीमहाविष्णवे नमः ।

॥चाक्षुषी यंत्रम् ॥

कांसी की थाली में अनार की लकड़ी की कलम व हल्दी के घोल की स्याही से यह यंत्र लिखे । तांबे की दीपदानी में चौमुखा दीपक जलावें । दीपक थाली में रखें यंत्र की पूजा आरती करें ।

चाक्षुषी स्तोत्र की १२ आवृति करें चाक्षुषी मंत्र की ५-६-१२ माला नित्य करें ।

॥ चाक्षुषी बीजमंत्रः ॥

मंत्र : – ॐ ह्रीं हंसः ।

इस मंत्र से आर्थिक लाभ समृद्धि भी मिलती है , नेत्र रोग में भी लाभप्रद है ।

सूर्य दोष का निवारण भी इस मंत्र जाप से होता है ।